maandag 14 november 2011

Stukje opvoeding in de Nederlandse taal

Dat ik mij over meer dan één ding verschrikkelijk op kan winden, is niemand ontgaan – mag ik hopen. Ik noem Sinterklaas, de baard van Reinout Oerlemans, Amstelveners (type import, Range Rover, blond, absurd dure handtas en voorzien van het ‘hallo-hoe-is-het-met-mij-gen), jongejongetjesinVWGolfs, kinderen van anderen, de volhardendheid van Wouter bij absoluut ‘fout zijn’ en mijn eigen structurele chaos. Zomaar een selectie. Ik zou er een rij van 800 van kunnen maken. Ik wind mij graag en veelvuldig op. Ik ben een emotioneel duracellkonijn. In dat kader ga ik nu (op herhaling) een onderwerp uitlichten waarbij ik hoop dat er één iemand is die er van leert.  

Wij Nederlanders hebben een prachtige taal. Nederlands klinkt stoer, is lekker duidelijk en toch apart. Niet het onbegrijpelijke van Fins (dan moet ik steeds weer aan mijn lerares Nederlands denken die ons pubers op het hart drukte NOOIT iets met een Fin te beginnen, omdat je die taal écht niet kunt leren), het autoritaire van Duits, het ‘standaard’ van Engels of het bijna lachwekkende van Braziliaans. Het Nederlands is gewoon prachtig! Vind ik dan. Het is een stukje erfgoed dat je moet koesteren. En net zoals je niet op ons Rijksmuseum moet kleuren met je spuitbus en het ronduit oneerbiedig zou zijn als je tegen de Dom aan zou plassen, behoor je te allen tijde je uiterste best te doen onze taal zo goed mogelijk te spreken. Respect voor het Nederlands!  

In Nederland hebben we leerplicht. Dat houdt in dat kinderen van hun vijfde tot hun zestiende ergens op school moeten zitten. In die tijd krijg je onderwijs van gediplomeerde docenten op het gebied van geschiedenis, aardrijkskunde, biologie, Engels, rekenen en natuurlijk ook je eigen taal. Maar daarvoor en ondertussen hoor je je ouders spreken, lees je een krant, tijdschriften en boeken en heb je interactie met andere landgenoten, waardoor je volop met onze taal in aanraking komt.  

Kan iemand mij dan eens uitleggen waarom een gehele generatie (pubers en alles daaronder, maar ook steeds vaker mensen van mijn eigen leeftijd en daarboven) het woord ME als bezittelijk voornaamwoord gebruikt??? Ik zou deze zin wel uit willen schreeuwen van onbegrip. Op nationale televisie desnoods. Al meerdere malen heb ik subtiel en ook zeker minder subtiel op Facebook laten weten dat ik het niet zo goed kan verteren dat mensen spreken over ME paard en ME vriendin, maar ondanks dat het toch redelijk snel op je harde schijf te branden is (vervang: ME door MIJN – simple as that) zie ik het nog dagelijks langskomen. Een deel in mij zegt: ‘Ach, je kunt een mens zijn domheid niet aanrekenen’. Maar dit is geen domheid! Dit is volstrekte desinteresse in en verloedering van de Nederlandse taal! De mensen die ME gebruiken leren zichzelf in no-time en minstens zes keer per jaar de belachelijk ingewikkelde gebruikswijze van een nieuwe smartphone aan (want gejat, gevallen of verdronken in de toiletpot) en verspillen uren en uren en uren aan Wordfeud – waar ik dan weer niets van begrijp. Ze zijn niet dom, ik zou ze STOM willen noemen. (Stel je mij nu inderdaad schuimbekkend en met sterk verhoogde bloeddruk en dito harstslag voor… Misschien moet ik een optreden op nationale televisie uit zelfbescherming nalaten…) 

Eerder deze maand keek ik onthutst naar een item van Twee Vandaag waarin werd gesteld dat het lidwoord ‘het’ op het punt van uitsterving staat. DE zou het helemaal gaan worden. HELEMAAL NIET! Kijk, dat de dodo uitstierf vanwege jacht, het gebrek aan een natuurlijke habitat, voer of iets tegennatuurlijks, dat kan gebeuren. Zielig, maar such is life. Er schiet echter helemaal niemand met een jachtgeweer op ‘het’, ‘het’ heeft nooit honger en ‘hets’ natuurlijke habitat is nog prima in staat ‘het’ onderdak te bieden. Het wordt tijd dat wij de mensen die het met droge ogen over de meisje en de paard hebben gewoon eens een oud-Hollandsche fikse draai om de oren geven of op de vingers slaan met een liniaal. Het zal ze leren!  

Ik weet niet zo goed wat ik eraan moet doen. Ik kan wel als een soort ambassadeur van het bezittelijk voornaamwoord iedereen die het foutief gebruikt een schriftelijke waarschuwing sturen, maar waar blijft dan dat stukje persoonlijke verantwoordelijkheid? In veel gevallen zijn ze van school af, hebben ze echt wel het minimale IQ om de regel te begrijpen, maar interesseert het ze gewoonweg geen ruk dat ze het stelselmatig verkeerd doen.  

En onschuldig is het niet hoor! Want als je een sollicitatiebrief schrijft met daarin een stukje als ‘ME vorige werkgever was…’, zou je van mij je brief voorzien van een teen knoflook en een rozenkrans terugkrijgen. Duivels is het!  

Begrijp me goed (kijk, in deze wederkerende vorm is het dus wel goed gebruikt): je hoeft van mij echt niet volstrekt foutloos Nederlands te spreken of te schrijven. Doe ik ook niet - integendeel. Onze taal is namelijk niet heel erg makkelijk, en volstrekte foutloosheid is voor slechts enkelen van ons weggelegd. Maar hoe moeilijk is het om bij dat ene woordje ME te beginnen? 

Aan alle ouders die deze tekst lezen: sla het erin bij je kroost, en begin daarmee als ze nog kwijlend in de box liggen. Wout heeft onze scheiding op Hyves met ‘ME ouders gaan scheiden’ aangekondigd, waar ik hem er ondanks het verdriet toch even op heb gewezen. Ja, keihard moet je zijn. Als een voetballer nog na staat te janken over een nipt verlies in de finale door een gemiste penalty van zijn kant in de blessuretijd, mag je als trainer ook best hardop stellen – en desnoods in een persconferentie-  dat hij als een natte krant heeft staan presteren. (Overigens verdenk ik Wout ervan dit bewust te hebben gedaan; jullie scheiden, ik ME publiekelijk fout gebruiken.) 

Aan alle leraren die dit lezen: begin de komende weken iedere schooldag met het zingen van een mantra, minsten tien minuten lang: “Het is MIJN fiets, het is MIJN tas, het is MIJN toekomst…” Wedden dat ze na een maand het woord ME helemaal niet meer durven te bezigen?  

Aan alle werknemers: zet in vacatures bij vereisten dat de sollicitant naast een rijbewijs en een HAVO-diploma ook moet weten wanneer het woord ME wel en wanneer niet mag worden gebruikt. 

En aan alle Nederlanders die de regel kennen: zegt het voort. Verbeter en verbeter tot heel Nederland weet dat het niet ME mijn MIJN frustratie is!       

8 opmerkingen:

  1. Ik weet niet of ik al ooit heb gereageerd, maar ik lees al een hele tijd mee, eerst op je vorige weblog en nu hier. Ik geniet van je blogs en vind het een leuke manier om een beetje op de hoogte te blijven van wat er speelt in Nederland, aangezien ik zelf sinds 4 jaar in Canada woon.
    Ik kan me herinneren dat mijn leraar Nederlands vaak laaiend was over de verloedering van de Nederlandse taal, en daar dan hele preken over hield.
    Blijkbaar heeft die trend zich dus doorgezet, want het voorstel om "het" af te schaffen is natuurlijk buitengewoon bedroevend.
    Ik denk overigens niet dat het een geïsoleerd probleem is, ik ben hier in Calgary nu bijna klaar met de universiteit en heb van menig professor complimenten gekregen over de grammatica, spelling en schrijfstijl die ik gebruik in essays en research papers. Dat is dan met Engels als tweede taal aangeleerd. Ook hier kennen mensen het verschil bijv. niet tussen "they're, their, there" of weten niet wanneer je "a" of "an" als lidwoord gebruikt, of wanneer het "then" of "than" is. Drives me nuts! ;)
    Waar ik overigens wel weer moeite mee had, was de manier van lesgeven die de Nederlandse lerares van mijn man hanteerde (hij is Canadees). Dan gebruikte hij bijvoorbeeld het woord "afwasmachine" en dan begon ze een verhaal van tien minuten over het feit dat het "vaatwasser" moet zijn. Deze mevrouw was al rond 1960 naar Canada geëmigreerd dus ik begreep in de eerste plaats niet waarom ze zo op haar strepen stond - taal verandert immers. Op de tweede plaats gebruikte ik thuis wel het woord "afwasmachine" - en ja dat was in Limburg, maar ik denk dat iedereen van "boven de rivieren" toch ook wel kan begrijpen wat een afwasmachine is, toch?
    Ook vind ik het trouwens leuk om te lezen over jouw irritaties ;) Ik ben zelf ook een driftkikker en ben dat nu een beetje kwijtgeraakt omdat de Canadezen veel te beleefd zijn om discussies op prijs te stellen. Ik vind dat heel irritant want zelf ben ik opgegroeid met discussies, gewoon voor de lol en omdat je ervan leert.
    Helaas is het hier pas 7 uur 's morgens (denk altijd een beetje jaloers: "het is alweer 3 uur 's middags in Nederland, werkdag is bijna voorbij") dus ik moet verder met mijn ochtendroutine. Ik wilde je in ieder geval eens laten weten dat ik met veel plezier je weblog lees :)
    Groetjes,
    Romy

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Off-topic: Haha, Dat is grappig! Nu zijn er in ieder geval twee Nederlanders die vanuit Canada jouw blog lezen :-)

    @Romy: Ja, veel Canadezen (ik woon al 10 jaar in Ontario, nabij Toronto.) zijn inderdaad te vriendelijk voor een discussie, maar dat heeft mij nooit gestopt hoor. Je kunt zo soms lekker makkelijk je gelijk halen :-) Gelukkig (en waarschijnlijk omdat ze het nu wel van me gewend zijn) kan ik in mijn vriendenkring wel een lekkere discussie aangaan.

    @Hester: Wat kun je je toch lekker druk maken :-) Maar ik ben het wel 100% met je eens dat je het niet kan toestaan om de Nederlandse taal zich zo te laten verloederen. Ik was overigens echt perplex toen ik las dat het woordje "het" op uitsterven staat. Continu het woordje "de" voor een zelfstandig naamwoord pleuren associeer ik namelijk met een bepaalde groep "Nederlanders". Als dit daadwerkelijk standaard ingevoerd zou worden, zou dat echt een brute verkrachting van de Nederlandse taal zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. @ Sander K.: wat grappig, nog een Nederlandse Canadees / Canadese Nederlander ;)
    Ja inderdaad krijg je gemakkelijk gelijk soms. Ik krijg vaak korting losgepeuterd van Shaw als er weer eens een paar uur iets met het internet of de telefoon mis was. Wel een beetje flauw om dan direct te bellen maar ik krijg dan meestal de hele maand gratis ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. @Romy: In mijn geval een Canadese Nederlander, ik ben namelijk in 2008 officieel Canadees geworden.
    Nee hoor, helemaal niet lullig. Wat betreft internet/telefoon wordt je hier over het algemeen toch een poot uitgerukt, ik ben dan ook overgestapt op een zogenaamde indie provider (Teksavvy); veel goedkoper en geen download limiet. ;-)
    Ken je Hester persoonlijk? Ik probeerde je te vinden op Facebook via Hesters vriendenlijst, maar ik zag je daar niet. En nee, ik ben geen stalker, gewoon nieuwsgierig :-)

    BeantwoordenVerwijderen
  5. @Sander K - same here, ik ben sinds 1 Juli Canadees.
    Haha geen probleem hoor, ben zelf ook nieuwsgierig :)
    Nee, ik ken Hester niet persoonlijk, ik ben ooit via via op haar weblog terecht gekomen en daar blijven hangen. Ik probeer ook mijn Nederlands wat bij te houden aangezien ik thuis alleen maar Engels kan spreken (hopelijk gaat mijn man ooit weer Nederlands leren zoals hij heeft beloofd ;)) en blogs zijn daar een leuke manier voor.
    Ik heb overigens wel Facebook: Romy Yourex.

    Hmm, misschien moet ik ook maar eens op zoek naar een andere provider dan, want inderdaad, veel te duur voor de service die je ontvangt.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ha Hester, mag ik deze log even liken? Het is me uit het hart gegrepen. Misschien omdat ik net als jij, beroepsmatig een taalpurist ben? Maar sorry, ik krijg gewoon braakneigingen bij 'ik wordt', 'hun hebben' en 'me moeder'. Ik beloof hierbij dat ik Logan (die overigens keurig steeds De Bal zegt - zelfstandignaamwoord met het juiste passende lidwoord - al is dat ook het enige behoorlijk verstaanbare wat hij tot nu toe zegt) straks met enige drang en dwang perfect Nederlands zal laten schrijven en spreken. Dat wordt net zo'n belangrijk opvoedpuntje als het feit dat hij altijd meisjes moet terug sms'en, maar dat geheel terzijde.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Ik vind het leuk en gezellig; Canadezen op mijn blog! En wat fijn dat jullie elkaar al van tips voorzien. :-)

    En wat betreft Joan: jouw laatste les (terugsms'en naar meisjes) heb ik meteen op mijn lijst 'punten bij te spijkeren aan Wout voor de navelstreng definitief wordt doorgesneden gevoegd. Dank hiervoor - en ook voor het liken!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hier nog een Sander K, maar dan echt eentje uit Nederland. Eentje die zich ook WILD kan ergeren aan mensen die het hebben over 'me vader' of 'me moeder'. Maar ook aan straattaal en chattaal die langzamerhand de schrijftaal overneemt. Met desgevraagd als enig argument: "Je begrijpt toch wat er staat?" Voor die mensen heb ik één boodschap: U kunt MIJN (en dus niet me) rug op.

    BeantwoordenVerwijderen